یادداشت فرزاد نسیمی پور در شماره ۱۱۲۴ روزنامه نقد حال

🔺پدیده جنگ مانند هر بحران اجتماعی دیگری همواره با رنج انسان ها همراه بوده است؛ از قتل و غارت گرفته تا آوارگی و شکاف های ملی و... که همگی میراث تلخ جنگ ها بوده است اما پیامدهای جنگ مورد روایت های متفاوت جامعه شناختی و روانشناختی هم قرار گرفته است.

🔺یکی از این روایت ها، روایت الهادی ابراهیم از خوبی ها و بدی های جنگ سودان است؛ جاییکه او میگوید اگرچه جنگ در سودان درد و رنج عظیم انسانی را به همراه داشته و هزینه های اقتصادی هنگفتی را به بار آورده است با این حال، در میان شر، خیرهایی را هم به همراه داشته است.

🔺جنگ بین نیروهای ارتش سودان با نیروهای واکنش سریع، جامعه سودان را دو قطبی و تقسیم کرده است. باعث ویرانی و رنج شده و زندگی میلیون ها نفر را به جهنم تبدیل کرده است. بیش از شش میلیون نفر آواره شده اند. صنعت و بازار غارت و ویران شده است. فرصت طلبان با افزایش قیمت کالاهای مصرفی، اجاره خانه ها و آپارتمان ها و هزینه های حمل و نقل ، قربانیان جنگ را استثمار کرده و رنج آنها را تشدید کرده اند. بخش قابل توجهی از آوارگان در مدارس ساکن شده اند‌. وجه مشترک آنها استاندارد ضعیف زندگی است. آنها عمدتاً در خانه‌ها یا مراکز پرجمعیت با امکانات کم، حریم خصوصی ضعیف و محدودیت شدید آزادی شخصی زندگی می‌کنند. رقابت بر سر فرصت های کاری محدود باعث اختلاف شده است زیرا بسیاری از افراد آواره که سعی در امرار معاش دارند به مشاغلی مانند حمل و نقل، تجارت خرد و دستفروشی روی آورده اند.

🔺با این حال، جنگ همچنین پتانسیل خود را برای به نمایش گذاشتن همبستگی اجتماعی در بین مردم ثابت کرده است. علیرغم فاجعه انسانی که جنگ ایجاد کرده است، وضعیت سودان در سطح بین المللی کمتر مورد توجه قرار می گیرد. کمک های بشردوستانه ناچیز بوده است و مردم سودان عمدتا به حال خود رها شده اند. در این شرایط سخت، مردم دور هم جمع شده اند تا از یکدیگر حمایت کنند. جنگ همبستگی فوق‌العاده‌ای را به همراه داشته است و مردم را آماده مقابله با شرایط اضطراری نشان داده است.

🔺همبستگی اجتماعی باعث شده است که شکاف ها و موانع قومی، مذهبی و جنسیتی در منطقه جنگی کمرنگ شود. مردم شام های ناچیز خود را با همدیگر به اشتراک می گذارند، برای حفظ شبکه های آبرسانی همکاری و هماهنگی می کنند و در یک تلاش مشترک گرد هم می آیند تا از خانه های خود محافظت کنند و در غیاب دولت از خود در برابر دزدان و راهزنان محافظت کنند.

🔺جالب اینکه مردم هنجارهای متقابل و پیوندهای مشترک را احیا کرده اند و وظیفه ارائه کمک های بشردوستانه را بر عهده گرفته اند. این وضعیت سبب شکل گیری گروه‌های داوطلب برای ارائه غذا و سرپناه به خانواده های فراری شده است . روستاییان در کنار جاده گرد هم می‌آیند و به مردمی که مجبور به ترک خانه‌هایشان شده اند، غذا، آب، چای و آب میوه می‌دهند و پس از رسیدن به مقصد نهایی، مورد استقبال فعالان اجتماعی قرار میگیرند و خدمات مشاوره و همچنین حمایت روانی دریافت میکنند. در مراکز آوارگان، در غیاب کمک های امدادی کافی، نیکوکاران همچنان به طور منظم غذا و خدمات را به قربانیان جنگ ارائه میکنند.

🔺جالب تر اینکه جنگ همچنین فرصت های اقتصادی جدیدی را به ویژه در مناطقی که به طور سنتی به حاشیه رانده شده اند، فراهم کرده است و باعث تمرکز زدایی از خدمات اجتماعی شده است. در واقع مهاجرت مردم خارطوم باعث شده است که کادرهای متخصصی مانند پزشکان، دندانپزشکان، مهندسان و تکنسین ها به جای متمرکز شدن در پایتخت، در سراسر کشور پراکنده شوند. بسیاری از بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها و کارگاه‌ها اکنون در مراکز شهری منطقه‌ای و برای اولین بار حتی در مناطق دورافتاده‌ای که قبلا به چنین خدماتی دسترسی نداشتند، افتتاح شده‌اند.

🔺علاوه بر این، این روند، فرصت های کاری جدیدی را برای کارگرانی مانند نجار، لوله کش، کارگران ساختمانی آهنگران و... ایجاد کرده و از طریق تقویت بخش راکد املاک و تشویق بسیاری از مردم به آماده سازی، تعمیر و ساخت خانه ها و مغازه های جدید به شکوفایی اقتصاد محلی کمک کرده است.

🔺در حقیقت مردم در ارزیابی خود از موقعیت جدید ، واقع بین تر و انعطاف پذیرتر شده اند. مردم با درک این موضوع که جنگ به این زودی پایان نخواهد یافت، به فکر ساختن دنیای جدید خود هستند.

🔺به عقیده الهادی ابراهیم جنگ خوب یا بد، عواقب آن ویرانگر است اما ممکن است گامی به پیش باشد. جنگ مردم را متحد کرده و آنها را در مواجهه با بحران مستحکم کرده است و درس مفیدی به ما می دهد: متحد شویم و صدای خود را به کسانی بیافزاییم که خواستار پایان آن هستند و با روایت نفرت و قطبی شدن جامعه مبارزه کنیم.

@abannewss