دکتر موریس ستودگان‌


عقده مادر منفی (Negative Mother Complex) یکی از مفاهیمی است که در روانشناسی تحلیلی یونگ مطرح شده و به رابطه فرد با تصویر منفی مادر مربوط می‌شود. این عقده زمانی شکل می‌گیرد که تجربه فرد از مادر (یا شخصیت مادری در زندگی) با کنترل‌گری، انتقاد، سرزنش، یا عدم محبت همراه باشد. چنین تصوری از مادر می‌تواند بر نحوه تعامل فرد با خودش، دیگران، و به‌خصوص زنان در زندگی او اثر بگذارد.

تعریف
عقده مادر منفی شامل باورها و احساسات ناخودآگاه درباره مادر است که بر اساس تجربیات منفی دوران کودکی شکل گرفته است. در این حالت، مادر به‌جای ابژه محبت و حمایت، به فرد احساس ناتوانی، انتقاد یا کنترل‌گری القا می‌کند.


اثرات این عقده بر شخصیت و روان فرد
افرادی که با عقده مادر منفی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، ممکن است دچار احساس عدم کفایت، خشم سرکوب‌شده، یا ترس از صمیمیت شوند.

اثر ان بر روابط عاطفی
این مردان ممکن است جذب زنانی شوند که خصوصیات منفی مادرشان را بازتاب می‌دهند یا برعکس، به‌دنبال زنانی کاملاً مخالف ویژگی‌های مادرشان باشند.

خودپنداره
عقده مادر منفی ممکن است باعث شود فرد خود را به‌طور ناخودآگاه بر اساس معیارهای سختگیرانه مادر قضاوت کند یا همیشه به‌دنبال تأیید دیگران باشد.

افرادی که عقده مادر منفی دارند، معمولاً جذب یکی از دو نوع زن برای رابطه می‌شوند:

1. زنانی که ویژگی‌های منفی مادرشان را دارند: این رابطه ممکن است به‌طور ناخودآگاه تلاشی برای "اصلاح" یا "تغییر" تصویر مادر در ذهن فرد باشد.


2. زنانی که کاملاً متفاوت از مادرشان هستند: این انتخاب ممکن است به‌عنوان واکنشی به درد و رنجی باشد که از مادر تجربه کرده‌اند.


شم مردانه چگونه عمل می‌کند؟

شم مردانه در این افراد معمولاً تحت تأثیر تجربه منفی با مادر قرار می‌گیرد. آن‌ها ممکن است در روابط عاطفی، احساس عدم اعتماد به زن یا ترس از صمیمیت داشته باشند. و به‌طور ناخودآگاه به‌دنبال الگوی "مادر-زن" بگردند، که این مسئله می‌تواند رابطه را پیچیده کند.
و گاهی به دلیل تأثیر عقده، زنان را از دیدگاهی ایده‌آل‌گرایانه یا تحقیرآمیز نگاه کنند.

برای مثال، مردی که مادرش در دوران کودکی کنترل‌گر بوده، ممکن است در بزرگسالی جذب زنی شود که رفتار مشابهی دارد و در ابتدا این رفتار را با عشق اشتباه بگیرد، اما بعداً احساس خفگی و محدودیت کند.

یا مردی که مادرش او را به‌شدت تحقیر می‌کرده، ممکن است از هر نوع صمیمیت یا وابستگی به زن اجتناب کند، چون ناخودآگاه می‌ترسد دوباره تحقیر شود.

از نگاه من دوستانی که به تحلیل علاقه دارند برای مطالعات بیشتر در این زمینه کتاب‌های زیر را بسیار پیشنهاد میکنم.

کتاب "آدم و حوا درون ما" نوشته رابرت جانسون: بررسی رابطه انسان با انیموس و آنیما و تاثیرات ان را نشان میدهد.

کتاب "مرداب روح" نوشته جیمز هالیس: درباره عقده‌ها و چگونگی تأثیر آن‌ها بر روان انسان. بسیار پیشنهاد میکنم

کتاب "یونگ و تحلیل روان" نوشته کارل گوستاو یونگ: توضیحات بنیادین درباره عقده‌ها و تأثیر آن‌ها بر روان انسان. این کتاب برای دوستانی که به تحلیل علاقه دارند بسیار عالی هست.


کتاب "عقده مادر" اثر اریک نویمان: بررسی مفصل تأثیر مادر در شکل‌گیری روان افراد و حتی در اینجا نویمان نظریه یونگ را به سبک بسیار جالبی بازنویسی میکند.